Tin Tức
KHI AI CÀNG GIỎI, GIÁ TRỊ CỦA CON NGƯỜI NẰM Ở ĐÂU?
KHI AI CÀNG GIỎI, GIÁ TRỊ CỦA CON NGƯỜI NẰM Ở ĐÂU?
Gần đây, khi dùng AI để phác thảo ý tưởng cho một dự án mới, nhìn những dòng chữ tuôn ra mạch lạc và chuẩn xác, tôi bỗng khựng lại. Nếu một ngày việc gì máy cũng làm nhanh và chuẩn xác hơn, thì điều gì sẽ khiến con người không thể bị thay thế?
Tôi nghĩ khá lâu về những thành tựu nhỏ bé mình đã làm được trong đời và nhận ra chúng không đến từ việc xử lý thông tin nhanh, mà từ một thứ khác — tôi tạm gọi là “độ chín”. Độ chín không nằm trong dữ liệu, cũng không thể lập trình. Nó được tạo ra từ va vấp, từ những lần chọn sai, từ tổn thương và từ những đoạn đường buộc ta phải tự bước qua. Hai người có thể thông minh như nhau, nhưng chính “độ chín” mới quyết định họ đi được bao xa và được tin cậy đến đâu.
Dưới đây là vài điều tôi tin rằng công nghệ rất khó thay thế.
1. Khả năng ra quyết định trong sự mơ hồ.
AI cần dữ liệu rõ ràng, còn cuộc đời lại đầy những vùng xám. Ai rồi cũng có lúc đứng trước một lựa chọn mà hướng nào cũng phải trả giá. Người non nớt đi tìm lựa chọn hoàn hảo; người trưởng thành, sẽ chọn điều mình sẵn sàng trả giá và bình thản với cái giá đó. Sự điềm tĩnh ấy không tự nhiên mà có — nó đến từ thói quen dừng lại một nhịp trước khi phản ứng, ngủ thêm một đêm trước quyết định lớn và đủ khiêm tốn để lắng nghe lời khuyên từ người từng trải. Bình tĩnh giữa mơ hồ không phải là tính cách, đó là một dạng trí tuệ.
2. Năng lực tự hiểu mình để không lạc lối.
Chúng ta biết ngày càng nhiều về thế giới nhưng đôi khi lại mơ hồ về chính mình. Thấy người khác thăng tiến, ta sốt ruột. Thấy bạn bè đổi nhà, đổi xe, ta cũng áp lực. Rất nhiều người đang chạy rất nhanh — chỉ tiếc là trên con đường không thuộc về họ. Người “chín” dám dừng lại để tự hỏi: Nếu bỏ hết ánh nhìn của người khác, mình có còn chọn con đường này không? Họ không sống chậm, họ sống có định hướng. Vì đi nhanh trên một con đường sai chỉ khiến ta lạc lối xa hơn.
3. Khả năng mang lại cảm giác an tâm cho người khác.
Trong đời, ta đều từng gặp những người mà chỉ cần họ xuất hiện, không khí tự nhiên dịu lại. Không phải vì họ nói hay hơn, mà vì họ tạo ra sự vững vàng. Họ không phản ứng quá mức khi biến cố xảy ra, không vội đổ lỗi khi mọi thứ trục trặc. Ở cạnh họ, người khác được là chính mình. Trong một thế giới đầy bất định, người ta không chỉ tìm người giỏi — người ta tìm người khiến họ yên tâm để đồng hành. Sự an tâm không đến từ việc bạn giỏi đến đâu, mà từ việc người khác biết họ có thể tin bạn đến mức nào.
4. Giữ được “phần người” trong mỗi quyết định.
AI có thể tối ưu hóa con số, nhưng con người phải sống với hệ quả. Có những lựa chọn rất đúng về lý trí nhưng lại khiến ta không còn muốn nhìn vào gương; có những con đường giúp ta đi nhanh hơn nhưng buộc ta rời xa những giá trị từng làm nên mình.
Tôi tin rằng thành công không chỉ nằm ở việc đạt được điều gì, mà còn ở việc ta trở thành ai trên hành trình đó. Trước một quyết định quan trọng, thử tự hỏi: mười năm nữa nhìn lại, mình có còn tôn trọng phiên bản hôm nay không? Nếu câu trả lời là có, ta có thể yên tâm bước tiếp.
Điều khiến tôi thấy an lòng là những phẩm chất này không đòi hỏi chúng ta phải là thiên tài. Không cần IQ vượt trội, cũng không cần biết mọi thứ. Chỉ cần đủ tỉnh táo để hiểu mình, đủ rộng lượng để hiểu người, đủ điềm tĩnh trước mơ hồ và đủ trung thực để chọn điều đáng chọn — thế thôi.
Rồi sẽ đến lúc, lợi thế không còn thuộc về người thông minh nhất, mà thuộc về người đáng tin cậy nhất. Không phải vì họ hơn người khác, mà vì ở cạnh họ, ta thấy cuộc đời bớt chông chênh.
Công nghệ chắc chắn sẽ còn tiến rất xa. Nhưng sau tất cả, thứ khiến một con người không thể bị thay thế, có lẽ không nằm ở tốc độ suy nghĩ, mà ở độ chín của bản thân — và ở việc người khác có thể tin cậy bạn đến đâu.
Chào ngày mới!!!
nguồn: Nguyễn Tuấn Quỳnh
